Antik çağın büyük cerrahı Galenos, Gladyatörleri nerede tedavi ediyordu. Üzerinde hiç durulmamıştı, orası Anadolu’da benzeri olmayan askeri bir hastane. Sular altında kalacak olan Bergamada ki Allianoi idi.

Antik çağın en önemli cerrahı Galenos aslen Bergamalıydı. İlk eğitimini mimar ve matematikçi babasından aldıktan sonra İzmir ve iskenderiye’de Tıp ve Cerrahi öğrenimini gördü. Hipokrat öğretilerine sağdık kalarak mesleğini geliştirdi. Galenos’un İS 162- 166 / 169 – 179 yılları arasında Roma’da hekimlik yaparken yazdığı ve bir kısmı günümüze ulaşabilen kitaplar 100 yılı aşkın bir süre cerrahinin en önemli başvuru kaynağı olarak kullanıldı. Çoğu hekimin iyileştiremediği hastaları Roma’da Galenos’un tedavi edebilmesi imparatorun da dikkatini çekti. Markus döneminde saray hekimi ardından Com Madus’un özel hekimi olarak görevine devam etti. Zira Roma’ya gitmeden önce Bergama’da Gladyatör Cerrahı olarak çalışması, önceleri çoğu ölümle sonuçlanan müdahalelerine karşın başarılı tedaviler uygulanmasını sağlamıştı. Galenos’un Gladyatörlere uyguladığı cerrahi müdahalelerin bergamanın neresinde yapıldı ise daha önce ayrıntılı şekilde hiç tartışılmadı. Bergama’da gladyatörlerin tedavisinin yapılabileceği mekanlar için ilk akla gelen yer Dinsel ve mistik tıp ağırlıklı tedavi anlayışındaki Askleopion’dur ( Askleopion bergamada İçine ölüm girmeyen hastane olarak tanımlanır. Buraya getirilen hastaların durumuna bakılarak içeri tedavi merkezine alınır ve sağlıklı olarak taburcu edilirdi.) ancak bu alan ölümle sonuçlanması kesin olan Gladyatör cerrahı için uygun değildi. Ayrıca yapılan kazılarda hiçbir cerrah,i alet grubuda bulunamadı. Kanlı Gladyatör müsabakalarının yapıldığı ilk müdehaleler yapılmış olsa da burada ayrıntılı ve ışık gerektiren ameliyatlar için yetersizdi. Tüm bunlar göz önünde bulundurulduğunda Galenos’un İS157-161/ 162 yıllarında Gladyatörleri tedavi ettiği yerin Allianoi ede akla geliyor.

Yoğurthanlı barajı gölet alanından kalma tehdidi nedeni ile sıklıkla adı anılan Allianoi de kazılar 400 adete yakın cerrahi doğrudan, ilintili tıp aleti bulundu. Aletlerin bulunduğu olasılıkla cerrahi müdahale için kullanıldığı mekanlar ilya çayının kuzey yakasında köprüde kuzey kaplıca arasındaki avlulu yapıdaydı. Özellikle bu yapıda bir kutu içerisinden mekana dağıldığı düşünülen ve çeşitlilik gösteren alet grubu yeterince dikkat çekicidir. Daha önemlisi aletlerin işlevine bakılarak hangi odanın hangi cerrahi müdahaleler de kullanıldığı da anlaşılıyor.

Antik Dünya’da cerrahi tıp aletlerinin çoğu askeri hastane, hekim evi gibi kentlerin tıpla ilişkili mekanlarında tanınıyordu. Allianoi hekim evlerinden daha geniş bir alana yayıldığı ve bir kent olmadığı da biliniyordu. Bununla birlikte yakın çevrede bulunan iskeletlerin savunma kırıkları saptandı. Ayrıca kazı alanın yakınlarındaki koca koru ve maymun sekizi mezarlıklarının çevresinde de yerleşimlere rastlanmadı. Buna karşın her iki alanda erkek mezarları işaret eden çok sayıda ki kandil varlığı bu mezarların bir kısmının tedavisini başarıya ulaşmamış gladyatörlere ait olduğu akla getiriliyor. Tüm bu veriler ışında şimdiye kadar sanılanın aksine sağlıkla ilişkili küçük bir yerleşim değildi. Hekim tıbbi mücadelesini gladyatörlere tedavi ederek kazandığı Anadolu’da henüz benzeri bilinmeyen Roma dönemi Askeri hastaneydi.  Çağdaşları ile karşılaştırdığımızda Allianoi İ 2. YY da Kaplıcası ve henüz bir kısmı açığa çıkartılmış binaları ile Anadolu için özgündür. 1998 – 2006 yılları arasında kazı çalışmaların devam edilebilmesi bir çok bilinmeyeni daha aydınlatacağı gibi gerçek bilgi hazinesi değerindeki bu yerleşimi kültür tarihimizin önemli bir parçası olarak korumamız gerektiği anlamına gelecektir.

Kısa ömürlü bir sulama barajı uğruna en azından tıp tarihi hakkında dahi çok değerli bilgiler sunan ve bir çoğunda hala saklayan Allianoi nin sulara gömülmesine göz yumulmayacağını umuyoruz.. ..

Hiç Benzer yazı Yok